Ukraina dostała zachodnie F-16, ale ich utrzymanie to ogromne wyzwanie. Polska chce wejść do gry jako zaplecze serwisowe.
Ukraina dostała F-16, ale w nowoczesnym lotnictwie samo przekazanie myśliwca to dopiero początek. Samolot trzeba przecież serwisować, naprawiać, modernizować, zasilać częściami i utrzymywać w gotowości po każdej serii lotów bojowych. Bez tego choćby najlepszy zachodni myśliwiec gwałtownie zmienia się w bardzo drogi eksponat na płycie lotniska. Polska Grupa Zbrojeniowa widzi tu swoją szansę i rozmawia o wsparciu ukraińskich F-16 oraz MiG-29.
F-16 potrzebuje zaplecza, nie tylko pilota
F-16 w ukraińskich barwach stał się jednym z symboli zachodniego wsparcia dla Kijowa. Przez miesiące toczyła się dyskusja, czy Ukraina w ogóle dostanie te maszyny, kto je przekaże, ilu pilotów uda się wyszkolić i jak gwałtownie myśliwce wejdą do walki. Dziś coraz ważniejsze jest inne pytanie: kto sprawi, iż będą mogły latać miesiąc po miesiącu.
Nowoczesny samolot bojowy nie działa jak samochód, który można odstawić do warsztatu, gdy coś zacznie stukać w zawieszeniu. Po każdej misji wymaga przeglądów, diagnostyki, wymiany części, kontroli systemów, uzbrojenia, awioniki, silnika, instalacji hydraulicznych i struktury płatowca. W czasie wojny tempo zużycia rośnie, bo maszyny latają intensywnie, często w trudnych warunkach i pod bardzo dużą presją czasu.
Właśnie dlatego rozmowy o naprawach i obsłudze serwisowej są równie ważne jak same dostawy samolotów. F-16 daje Ukrainie nowe możliwości, ale tylko wtedy, gdy za maszyną stoi cały ekosystem: piloci, technicy, części zamienne, dokumentacja, oprogramowanie, uzbrojenie, infrastruktura i miejsca, gdzie można wykonać prace głębsze niż codzienna obsługa na lotnisku.
PGZ mówi o F-16 i MiG-29
Prezes Polskiej Grupy Zbrojeniowej Adam Leszkiewicz poinformował, iż realizowane są rozmowy o wsparciu, naprawach i obsłudze serwisowej ukraińskich F-16 oraz MiG-29 przekazanych Ukrainie przez partnerów.
W tej samej wypowiedzi pojawia się również szerszy kontekst. Polska kooperacja z Ukrainą zaczynała się od sprzętu pancernego, przede wszystkim Krabów produkowanych przez Hutę Stalowa Wola. Teraz ma obejmować także komponenty do amunicji i pocisków rakietowych oraz nowe kierunki, w tym drony. PGZ podpisała memorandum z ukraińską firmą TAF Industries, a to pokazuje, iż Warszawa i Kijów próbują przejść od prostego modelu kupujemy i przekazujemy sprzęt do modelu wspólnej produkcji oraz serwisu.
To spora zmiana podejścia. Wojna na Ukrainie dobitnie nam wszystkim pokazała, iż sam sprzęt to dopiero początek. Liczy się to, czy da się go gwałtownie naprawić, dostosować do nowych warunków i na bieżąco poprawiać. Wygrywa ten, kto potrafi utrzymać uzbrojenie w ciągłej gotowości, a nie tylko ten, kto ma go najwięcej.
Bydgoszcz to polski as w rękawie
Najważniejszym punktem na mapie są Wojskowe Zakłady Lotnicze nr 2 w Bydgoszczy. To tam od lat rozwijane są kompetencje związane z F-16. WZL-2 obsługują polskie Jastrzębie, a we współpracy z amerykańską firmą AAR powstało zaplecze remontowe dla F-16 należących do United States Air Forces in Europe.
W Bydgoszczy wykonywane są prace obejmujące m.in. modernizacje awioniki, naprawy strukturalne, modyfikacje, kontrolę korozji i elementy programu wydłużania resursu. Innymi słowy, chodzi o zadania znacznie bardziej zaawansowane niż zwykła wymiana koła czy szybki przegląd po locie.
Szerzej pisaliśmy o polskich F-16 w tekście: Samoloty, którymi dysponują Siły Powietrzne RP. Oto strażnicy polskiego nieba. Polska eksploatuje tę platformę od blisko dwóch dekad, a to oznacza, iż mamy nie tylko hangary, ale też ludzi, procedury i doświadczenie w pracy z amerykańskim samolotem wielozadaniowym.
Modernizacja polskich F-16 to karta przetargowa
Znaczenie Bydgoszczy wzrosło jeszcze bardziej po decyzji o modernizacji polskich F-16 do nowszego standardu. W 2025 r. Polska podpisała kontrakt wart 3,8 mld dol. na unowocześnienie swojej floty F-16C/D Block 52+. Prace mają być prowadzone właśnie w WZL-2.
Pisaliśmy o tym w tekście: Polskie F-16 będą oślepiać przeciwnika. Wszystkie dostaną niewidzialną tarczę. Program modernizacji obejmuje m.in. nowe systemy walki radioelektronicznej, poprawę świadomości sytuacyjnej, łączności i interoperacyjności z innymi platformami. Dla polskiego przemysłu to nie tylko inwestycja w nasze lotnictwo, ale też wejście głębiej w zachodni łańcuch obsługi F-16.
Jeśli w kraju powstaje kompetencja do utrzymywania i modernizacji własnej floty, naturalnym kolejnym krokiem jest obsługa maszyn sojuszników. Ukraina jest tu szczególnym przypadkiem, bo jej F-16 latają w warunkach rzeczywistej wojny i będą wymagały stałego zaplecza.
Ukraińskie F-16 będą po prostu zużywać się szybciej
W czasie pokoju cykl eksploatacji samolotu bojowego jest w miarę przewidywalny. Są plany obsługowe, naloty, przeglądy, harmonogramy i zapasy części. W czasie wojny wszystko się komplikuje. Samoloty wykonują misje obrony powietrznej, przechwytują pociski manewrujące i drony, uderzają w cele naziemne, działają pod groźbą rosyjskiej obrony przeciwlotniczej i często muszą operować z rozproszonych baz.
To oznacza przede wszystkim szybsze zużycie płatowców, większe ryzyko uszkodzeń, większą presję na części zamienne i konieczność napraw, których nie da się wykonać w zwykłym schronohangarze. Ukraińscy technicy mogą wykonywać codzienną obsługę, ale prędzej czy później część maszyn będzie musiała trafić do miejsc z głębszym zapleczem remontowym.
Już w 2023 r. przedstawiciele USA zwracali uwagę, iż bez odpowiedniego serwisu ukraińskie F-16 mogłyby gwałtownie przestać być zdatne do użytku. Może i to brzmi trochę brutalnie, ale jest prawdziwe. Myśliwiec jest tak dobry, jak jego system utrzymania. Bez części, dokumentacji i techników nie wygrywa się wojny powietrznej.
MiG-29 też nie zniknie z dnia na dzień
Co ciekawe, w rozmowach pojawia się nie tylko F-16, ale też MiG-29. To ważne, bo Ukraina przez cały czas korzysta z poradzieckich maszyn, choć ich rola stopniowo będzie maleć. MiG-29 jest dla ukraińskich sił powietrznych dobrze znaną platformą, ale zużytą, starą i coraz trudniejszą do utrzymania. Każdy sprawny egzemplarz przez cały czas ma jednak znaczenie, zwłaszcza przy niedoborze zachodnich myśliwców.
Polska ma w tym obszarze bardzo duże doświadczenie z własnej służby MiG-29 oraz z przekazywania tych maszyn Ukrainie. Pisaliśmy o tym w tekście: Polska odda MiG-i za drony. To może być interesująca wymiana. Dla Kijowa każda dodatkowa maszyna i każdy dodatkowy pakiet części mogą oznaczać utrzymanie zdolności bojowych przez kolejne miesiące.
MiG-29 nie jest przyszłością ukraińskiego lotnictwa, ale z całą pewnością jest pomostem. Dopóki F-16, Mirage i potencjalnie inne zachodnie maszyny nie stworzą wystarczająco licznej floty, stare Fulcrumy przez cały czas będą latać. A skoro latają, muszą być naprawiane.
Dla Polski to zarówno biznes, jak i bezpieczeństwo
Jeśli Polska wejdzie w serwisowanie ukraińskich F-16, będzie to miało kilka wymiarów naraz. Po pierwsze, przemysłowy. Takie prace oznaczają kontrakty, miejsca pracy, szkolenie kadr, rozwój kompetencji i głębsze wejście PGZ w zachodni rynek obsługi samolotów bojowych. To nie jest tani, masowy biznes, ale strategiczna nisza o wysokiej wartości.
Ponadto ma to również wymiar wojskowy. Im więcej F-16 w regionie może być utrzymywanych blisko teatru działań, tym większa odporność całego systemu. Samolot nie musi lecieć na drugi koniec Europy albo czekać miesiącami w kolejce do ograniczonego zaplecza. Krótsza droga do remontu oznacza większą dostępność floty.
Nie bez znaczenia jest też to, iż Polska będzie mogła pokazać, iż nie jest tylko krajem tranzytowym dla pomocy wojskowej, ale regionalnym zapleczem przemysłowym NATO i Ukrainy. To ważne zwłaszcza wtedy, gdy Europa coraz głośniej mówi o potrzebie odbudowy własnego przemysłu obronnego.
